Gümülcine, 18 Kasım 2026.
Sohbet - muhabbet dostlarımızdan dün sabah (16 kasım 2026) telefon edildi; buraya gelecek misin, seni bekliyoruz diye söze başladı. Önemli işimin olduğunu, gidemeyeceğimi söyledim. Yarın kısmetse görüşürüz diye de ilave ettim.
Öyleyse aramamıza sebep olan soruyu sorayım, kısaca cevap ver, teferruatı yarın konuşuruz, diyerek sorusunu sord
14 Kasım 2026 Cumartesi akşamı, televizyon kanallarının birinde, bilgi yarışması programında, hangi peygamberin adı Kur’an-ı Kerimde geçmiyor? diye bir soru soruldu.
Şıklarda ise:
Hz. Muahmmed
Hz. İsa
Hz. Musa
Hz. Âdem
Doğru cevap ise Hz. Muhammed a.s. imiş.
Cevaba şaşırdık. Bu verilen cevap doğrumu, nasıl olur peygamberimizin adı Kur’an-ı Kerimde geçmez! Diye soru ve hayretini dile getirdi.
Söylediğin şekliyle cevap yanlış. Arada doğru anlaşılmayan bir durum vardır. Ya da sinsice bir tuzak vardır. Yoksa aktardığın tarzda yalın haliyle peygamberimizin adının geçmemesi gibi bir durum asla söz konusu değildir. Aksine sadece bir defa değil, birkaç yerde, dört farklı sûre ve ayette ap-açık “Muhammed”1 (S.A.V.) olarak yazılmakta ve bir de Hz. İsa Aleyhi-s Selâm’a vahy edilen İncil’de de adının “Ahmed”2 olarak yazdığını yine bize Kur’an-ı Kerim haber veriyor.
Bugün çarşıya iniyorum. Muhabbet - sohbet ortamına varınca tanıdıklara selâm verip hal-hatırın ardından konu yine dün diğeriyle telefonda konuştuğumuz konuya getirildi. Cevabı bulunamamış soru olarak buradakiler tarafından da aynı soru soruldu. Dün telefonda soruyu sorana anlattıklarımı burada da tekrardan aktardım. Benim gibi masanın muhabbet şahsı olmayan delikanlı televizyon programının bilgi yarışmasında sorulan soruyu ekran resmi olarak telefonundan gösterince inceliğin ne olduğu ortaya çıktı.
Meğerse bilgi yarışmasında sorulan soru:
“Hangi peygambere, Kur’an-ı Kerim’in hiçbir yerinde adıyla hitab edilmemiştir?”
Soruda idrak edilemeyip kavranılamayan ayrıntı şu: “adıyla hitap edilmemiştir.”
Mesele, “adıyla hitap etmek” ile “adı geçmek” arasındaki farkın oluşturduğu anlamda gizli.
Birine adıyla hitap etmek, Kur’an-ın lisanında ismin başına nida (seslenme, ünlem) harflerinden birinin geçmesiyle başlayan cümleden müteşekkildir. Âdem as. için “يا ادم Yâ Âdemü” 3. Musa as. “ يا موسى Yâ Mûsâ” 4. Îsâ as. “ يا عيسي Yâ Îsâ” 5. örneklerinde olduğu gibi bir sesleniş şeklidir. “Hitap etmek” anlamında kullanılan cümlenin inceliği. Yoksa burada adının zikrolunmaması meselesi asla değildir.
Bu durum bize “soruyu anlamak, cevabın yarısıdır” gerçeğini hatırlattı.
Peki soruyu anlamak için neler gerekli?
Evvelce hafızada zengince bir “kelime hazinesinin” yer etmiş olmasını gerektirir.
Durum bununla da sınırlı kalmıyor.
Kelimelerin sözlük anlamlarının ötesinde, ıstılâhî-kavram anlamları olduğunu da sözlük anlamlarından daha derûnî vaziyette bilmek gerek.
Ardından da bunların usûlüne uygun kullanım kuralları da uygulamada kendine yer bulmalıdır. Aksi halde “kaş yapmak” yerine “kas yapmak”, “Adem=yokluk”, “Âdem=insan, şahıs” Adem ile Âdem arasındaki fark ayırt edilemeden aynı anlam olarak anlaşılır ve cümlenin maksadının içinden kendimizi kurtaramayız. Nâme - mektup, nağme - hoş hece, farkları gibi.
Ana dili, temelleri üzerine sağlamca oturtulmadan öğrenilecek her yabancı dil, zar-zor sendek-pendek ne anlatıldığı anlaşılamayan ve ardından aktarılamayan bir konu, dinleyenler tarafından ise bir muamma olarak bön bakışlara sebebiyet verir.
Köksüzleşmiş bir lisan, kelimeleri doğru kullanmaz, kelime türetemez, tarihsel derinliğine ve mantığına vakıf olamaz. Atalarının yazıtlarını ve anlatılarını bir yabancı dil konumuna indirger ve anlayamadığı için de düşman kesilir. Kültürel hafızayı kavrayamadığından dolayı kültürel mirası reddeder.
Bu reddetme savunusunu mektep-medrese görmemiş, mürekkep yalamamış birisinin gerekçesi olarak kısmen makul karşılayabiliyorsun da, ileri düzeyde eğitim gördüm ve kültür hazinem zengin diye kendini takdim eden ancak tarihi kültür ve mirası konusuna gelince bu mertebeye erişmemiş birisinin reddediş ve inkâr kuralını onlar da aynı düzeyde savunuyorlarsa ne gibi tavır takınılmalı bu şahıslara karşı? Muamma!
Kendi anadili öz kaynaklarıyla yeni kavramlar üretemeyen bir lisan, yabancı lisanın istilâsına uğramıştır da, farkında değildir. Eski diye yaftalanan ancak asıl kökeni oluşturan metinler anlaşılmayınca, tarih ile bağlar kopar, kelimelerin taşıdığı derin anlamlar da bir değer ifade etmez. Dil köksüzleşir. Özellikle daha ilk okulundan kendi ana dili temellerini oturtamadan çift dilde eğitim görmeye başlayan nesillerin dillerinin köksüzleşmesi kaçınılmaz hale bürünüyor. Hele buna bir de velilerin ihtimamsızlığı eklenince, köksüzleşmiş yarım-yantalak lisan dahi neredeyse bulunmaz hazine konumuna kavuşuyor. Çünkü hakim toplumun egemen kültürü ve dili bu beyinleri tamamen ötekileştiriyor. Düşünce mayası değişiyor. Düşünceyi oluşturan kelimeler değişince, ürün de değişiyor. Beyinden “merhamet” kelimesini atar ve ona hayatta yer vermezseniz, bunun benzerleri olan “şefkat’i” de bulamaz, göremezsiniz. Yandaşı olan “vicdan”ın karşılığını hissedemezsiniz. Kelimeler bir birini çağrıştırır. Anlamları bir birini takip eder. Sonucunda da bir düşünce meydana gelir. Bu da, kişinin ahlâkını, fıtrî yapısını, davranışlarını, toplumsal muâşeretini, hayata ve tabiata bakışını belirler.
İnsan:
Lisanı ile insandır.
Lisanı ile kişilik kazanır.
Lisanı ile kendini ve hayatı ifade eder.
Lisanı ile imanını muhafaza eder.
Lisanı ile değerlerini nesillere aktarır.
Lisanı ile kültürünü tahkim eder.
Lisanı ile benliğini muhafaza eder.
Lisanı ile neslini korur.
V.s.
“Bir lisan, bir insan” misali.
Lisan köksüzleşince:
Kültür köksüzleşir.
Düşünce köksüzleşir.
Duygular köksüzleşir.
Vicdan köksüzleşir.
Ahlâk köksüzleşir.
İnanç köksüzleşir.
Davranış köksüzleşir.
Millet şuuru köksüzleşir.
Vatan anlayışı köksüzleşir.
Biz olmak köksüzleşir.
V.s
Bencillik hengâmesinde “obur” zihniyetin “ben” merkezli vicdansızlık şahsiyeti kişilik haline dönüşür.
Kişiye şahsiyet kazandıran dilin köklerini sağlam temelleri üzerinde köksüzleştirmeden muhafaza ederek elde edeceği değerleridir.
Selahattin KESİT
Gümülcine - Komotini
Batı Trakya - Yunanistan
................................
- a-Âl-i Îmrân : 144
b- El-Ehzâb : 40
c - Muhammed: 2
d - El-Fetih: 29
- Es-Saf : 6
- a- El-Bakar: 33, 35, b- El-E’âraf.19, c- Taha: 117, 120
- a- El-Bakara: 55, 61, b- El-Mâide: 22, 24, c- El-E’âraf:115, 134, 138, 144, d- El-İsrâ: 101, e- Taha: 11, 17, 19, 36,40, 49.
- a- âl-i Îmrân: 55, b- El-Mâide:110, 112, 116,
