Gümülcine, 7 Ağustos 2026.

Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni Meriç (Evros) bölgesinde yer alan ve restorasyonu devam eden Dimetoka’daki Çelebi Sultan Mehmet Camii’nde incelemelerde bulundu.

ertnews.gr sitesinin haberine göre Mendoni, ziyaret esnasında yaptığı açıklamada caminin restorasyonu için 15 milyon avro harcandığını, mükemmel bir eser olduğunu ve  Ağustos ayı sonunda restorasyonunun tamamlanacağını belirtti.

Mendoni ziyareti kapsamında diğer bazı eserlerde de incelemelerde bulundu.

Hatırlanacağı gibi Dimetoka’da yer alan Çelebi Sultan Mehmet (Beyazıt) Camii 2017 yılında çıkan yangın sonucunda harap bir hale gelmişti.. O günden bu yana restorasyonu devam etmektedir.

Çelebi Sultan Mehmet Camii’nin bazı özelliklerini ve yaşadığı badireleri şöyle sıralayabiliriz:

• 1420 yılında cami ibadete açıldı. 
• Dimetoka kasabası, Meriç Nehri yakınlarında, Osmanlı’nın eski bir taht merkezi ve sayfiye yeridir. Yıldırım Beyazıt burada doğmuştur.

• 5. Osmanlı Padişahı Çelebi Sultan Mehmet tarafından 1420 yılında İvaz Paşa’ya yaptırılmıştır.

• Osmanlı’nın Avrupa topraklarındaki ilk camii olup aynı zamanda da en büyüklerindendir.

• Cami, dört pâye üzerine oturtulmuş, kurşun kubbeli ve ahşap çatılı olarak inşa edilmiştir. Harîmi 30x30 ebatlarındadır. Merkezi kubbesi 11 metredir ve 2x2 metre kargir direkler üzerine yapılmıştır. Avlusu yoktur.

• Dört ayak üzerine büyük bir kubbenin oturtulması ilk örneklerdendir. Bu tarz diğer camilere de yansımış ve 40 sene sonra Fatih Camii’nin 26 metrelik kubbesine örnek teşkil etmiştir.

• Taç kapısının yanı sıra sağ ve solda iki kapı daha vardır. Asıl kitabesi taç kapısının üstündedir.

• Büyük kesme taşlardan yapılmıştır. Duvar kalınlıkları 2 metredir. Taşlar, Edirne camilerini besleyen Kartaltepe köfekilerinden oluşmaktadır. Taç kapıya 11 basamakla çıkılmaktadır.
• Cami açıldıktan tam 80 yıl sonra Amerika keşfedildi.

• Cami inşa edildikten 33 yıl sonra İstanbul fethedildi.

• Osmanlı’da “Mimar” kelimesi ilk defa bu caminin yapımını üstlenen İvaz Paşa için kullanıldı.

• Ünlü Türk seyyahı Evliya Çelebi 1680 yılında Dimetoka’ya gelmiş, camiyi görmüş ve ayrıca toplam 12 adet cami olduğunu kaydetmiştir.

• Edirneli tarihçi Abdurrahman Hibri, Edirne Defterdarı Bâdî efendi v.d. pek çok yazar bu camiden bahsetmiştir.

• 1936 yılında Dimetoka Müftüsü Nevzat Efendi tarafından, 8 aylığına, 100 bin drahmi karşılığında, buğday ambarı yapılmak üzere kiraya verilmiştir.

• Cami 1952 yılına kadar ibadete açık kalmıştır. 1957 yılında Dimetoka kaymakamı caminin anahtarını zorla almış, Yunan Ziraat Bankası bu tarihi camiyi depo haline getirmiş ve içine arpa ve ekin doldurmuştur. Bölgede Türklerin azalmasıyla birlikte, “cami çatısından su alıyor, çökecek!” gerekçesiyle kapatılmış, üzeri de çadırla örtülmüştür. Bölgede yaşayan Türklerin açtıkları davaya rağmen 1952’den bu yana açılmamıştır. İç kısmı tamamen ahşap olduğundan zamanla tahrip olmuştur.

• 2008 yılında caminin duvarlarına Atatürk’e hakaret ve küfürler içeren yazılar yazıldı.

• Son olarak 22.03.2017 gecesi saat 0:30 sıralarında restore edildiği sırada yanmıştır.

• Restorasyon çalışmaları devam ediyor.

Rodop Rüzgarı dergisi / 208